Odpowiedzialność za wady przedmiotu umowy leasingu

Celem finansującego w stosunku leasingu jest uzyskanie nadwyżki finansowej. Realizując ten cel finansujący dokonuje specyficznego w sensie ekonomicznym „nabycia”. Chodzi tu mianowicie o sfinansowanie ceny zakupu i na podstawie jej wysokości dokonanie kalkulacji opłaty leasingowej, a następnie nabycia tej rzeczy od wskazanego w umowie zbywcy za określoną w umowie leasingu cenę.

Wybór rzeczy, która ma być przedmiotem umowy leasingu należy do korzystającego. W związku z tym to jego obciąża ryzyko wadliwości rzeczy. Dlatego też zasadą jest, że finansujący nie odpowiada wobec korzystającego za wady rzeczy. Ponadto postanowienia umowne mniej korzystne dla korzystającego są nieważne (art. 709.8 § 1 Kodeksu cywilnego).

Wyjątek od powyższej zasady następuje, gdy wady rzeczy powstały na skutek okoliczności, za które finansujący ponosi odpowiedzialność. Zatem zasadniczo odpowiedzialność z tytułu rękojmi w stosunku leasingu jest oparta na zasadzie winy.

W pewnych przypadkach gdy przedmiot leasingu posiada wady, korzystający może żądać obniżenia wynagrodzenia.Jednakże w myśl przepisu art. 709.17 Kodeksu cywilnego do odpowiedzialności finansującego za wady rzeczy powstałe na skutek okoliczności, za które finansujący ponosi odpowiedzialność stosuje się odpowiednio przepisy o najmie, czyli art. 664 Kodeksu cywilnego. Zgodnie z unormowaniem zawartym w tym przepisie uprawnienia korzystającego wobec finansującego z tytułu wad rzeczy zależą od rodzaju wady. Jeśli wady rzeczy leasingowej ograniczają tylko jej przydatność do umówionego użytku korzystający mógłby żądać odpowiedniego obniżenia rat wynagrodzenia pieniężnego za czas trwania wad, gdyby nie ograniczało go wyłączenie odpowiedzialności finansującego za przydatność rzeczy do umówionego użytku. Jeśli natomiast wady rzeczy będącej przedmiotem leasingu uniemożliwiają przewidziane w umowie używanie rzeczy, a finansujący mimo otrzymanego zawiadomienia nie usunął ich w odpowiednim czasie lub jeśli nie da się ich usunąć, korzystający może wypowiedzieć umowę leasingu ze skutkiem natychmiastowym. Nie może jednak tego zrobić, jeśli w chwili zawarcia umowy leasingu wiedział o wadach.

Z chwilą zawarcia przez finansującego umowy ze zbywcą z mocy ustawy przechodzą na korzystającego uprawnienia z tytułu wad rzeczy przysługujące wcześniej finansującemu wobec zbywcy. Katalog uprawnień z tytułu rękojmi wynika z przepisów o rękojmi przy sprzedaży. Stosuje się je wprost do finansującego umowy ze zbywcą.

Na korzystającego nie przechodzi jednak uprawnienie do odstąpienia przez finansującego od umowy ze zbywcą (art. 709.8 § 2 Kodeksu cywilnego). Przepis ten ma charakter dyspozytywny. Oznacza to, że strony mogą postanowić inaczej.

Zgodnie z art. 709.8 § 4 Kodeksu cywilnego finansujący może odstąpić od umowy ze zbywcą przedmiotu leasingu, gdy:

  • korzystający zgłosił żądanie odstąpienia od umowy;
  • zachodzą podstawy do złożenia takiego oświadczenia.

Konsekwencją skorzystania z prawa odstąpienia od umowy ze zbywcą z powodu wad rzeczy jest wygaśnięcie leasingu. Natomiast konsekwencją wygaśnięcia leasingu w następstwie odstąpienia powstaje stosunek likwidacyjny oparty na roszczeniach restytucyjnych. Finansujący może wtedy domagać się od korzystającego natychmiastowego zapłacenia wszystkich przewidzianych w umowie, a niezapłaconych rat, pomniejszonych o korzyści jakie finansujący uzyskał wskutek ich zapłaty przed umówionym terminem i wygaśnięciem umowy leasingu oraz umowy ze zbywcą (art. 709.8 § 5 Kodeksu cywilnego).

Odpowiedzialność za wady

Przepisy o najmie stosuje się odpowiednio do:

  • odpowiedzialności finansującego za wady rzeczy powstałe na skutek okoliczności, za które finansujący ponosi odpowiedzialność,
  • uprawnień i obowiązków stron w razie dochodzenia przez osobę trzecią przeciwko korzystającemu roszczeń dotyczących rzeczy,
  • odpowiedzialności korzystającego i osoby trzeciej wobec finansującego w razie oddania rzeczy tej osobie przez korzystającego do używania,
  • zabezpieczenia rat leasingu i świadczeń dodatkowych korzystającego,
  • zwrotu rzeczy przez korzystającego po zakończeniu leasingu,
  • do ulepszenia rzeczy przez korzystającego

Chodzi tu kolejno o przepisy art. 664, 665, 668, 670, 675 Kodeksu cywilnego.

Z kolei do zapłaty przez korzystającego rat przed terminem płatności stosuje się odpowiednio przepisy o sprzedaży na raty, a więc przepisy art. 583-588 Kodeksu cywilnego.