Jakie prawa i obowiązki z umowy leasingu wynikają dla korzystającego?

Lustrzanym odbiciem obowiązku oddania rzeczy jest prawo do jej używania przez korzystającego. Obok tego uprawnienia korzystający może mieć prawo do pobierania pożytków, jeśli strony tak postanowią w umowie.

Korzystający ma obowiązek zapłacenia finansującemu wynagrodzenia pieniężnego w uzgodnionych ratach. Wynagrodzenie finansującego powinno być tak obliczone, żeby pokryć wszystkie nakłady, które finansujący ponosi na nabycie przedmiotu leasingu, koszty pozyskania kapitału oraz zysk.  

Przez pojęcie „wynagrodzenie za używanie rzeczy” należy rozumieć nie tylko uiszczenie opłaty za efektywne korzystanie z obiektu, ale również zwrot przez posiadacza w złej wierze wszelkich wydatków i ciężarów, do których należy zaliczyć m.in. podatki oraz daniny publiczne. Podatki i inne daniny publiczne są więc elementem wynagrodzenia za korzystanie z rzeczy. Strony mogą jednak postanowić inaczej w umowie i oddzielić czynsz od innych opłat.

W praktyce korzystający uiszcza najpierw tzw. opłatę inicjalną, a w następnej kolejności opłaty ratalne (zwykle co miesiąc).

Niezwykle ważnym obowiązkiem korzystającego jest utrzymywanie rzeczy w należytym stanie (art. 709.7 § 1 Kodeksu cywilnego). Wiąże się z tym możliwość sprawdzenia przez finansującego czy korzystający utrzymuje rzecz we właściwy sposób i czy ponosi ciężary związane z jej własnością lub posiadaniem. Jeśli obowiązki te nie są wykonywane prawidłowo finansujący może wypowiedzieć umowę leasingu.

W umowie leasingu korzystający ma obowiązek dokonywać niezbędnych konserwacji i napraw.W szczególności korzystający powinien dokonywać niezbędnych do zachowania rzeczy w należytym stanie konserwacji i napraw. Uwzględnia się przy tym zużycie rzeczy wskutek prawidłowego używania. W umowach leasingu często zastrzega się, że konserwacja i naprawy rzeczy mogą być dokonywane tylko przez wyspecjalizowane podmioty. Dzięki temu finansujący ma gwarancję, że czynności te zostaną przeprowadzone prawidłowo i po zakończeniu leasingu otrzyma on rzecz w należytym stanie. W przypadku, gdy napraw i konserwacji dokonuje podmiot wskazany w umowie korzystając nie ma obowiązku informowania finansującego o naprawie, nawet jeśli ma ona istotny charakter. Powinien jednak to zrobić, gdy okoliczność ta ma być podstawą do odstąpienia przez finansującego od umowy ze zbywcą rzeczy. 

Jeśli w umowie brak postanowienia, że konserwacji i naprawy rzeczy będzie dokonywać osoba mająca określone kwalifikacje korzystający powinien niezwłocznie zawiadomić finansującego o konieczności dokonania istotnej naprawy rzeczy (art. 709.7 § 2 Kodeksu cywilnego). Kodeks cywilny nie zawiera definicji „istotnej naprawy rzeczy”. Przyjmuje się zatem, że to czy naprawa jest istotna zależy od konkretnego przypadku. Przy ocenie istotności należy brać pod uwagę takie elementy jak rodzaj rzeczy, zakres koniecznych prac, zastosowaną technikę robót, wykorzystane części zamienne, ogólne koszty naprawy itp.

Korzystający powinien używać rzeczy i pobierać jej pożytki w sposób określony w umowie leasingu, a jeśli umowa tego nie określa – w sposób odpowiadający właściwościom i przeznaczeniu rzeczy (art. 709.9 Kodeksu cywilnego). Regulacja ta uwzględnia to, że po zakończeniu leasingu, gdy nie dojdzie do przejęcia rzeczy przez korzystającego na własność rzecz ta powróci do finansującego. Zatem w interesie prawnym finansującego jest, aby w okresie trwania leasingu nie doszło do znaczącego pogorszenia przedmiotu leasingu.

Podobny cel ma przepis art. 709.10 Kodeksu cywilnego, który stanowi, że bez zgody finansującego korzystający nie może czynić zmian w rzeczy, chyba że wynikają one z jej przeznaczenia. Jeśli mimo to korzystający dokonał takich zmian musi je w miarę możliwości usunąć. 

Korzystający nie może bez zgody finansującego oddać rzeczy do używania osobie trzeciej art. 709.12 § 1 Kodeksu cywilnego.

Niezwykle istotnym obowiązkiem korzystającego jest płatność rat w umówionych terminach art. 709.13 § Kodeksu cywilnego.