Jakie prawa i obowiązki z umowy leasingu wynikają dla finansującego?

Do obowiązków finansującego należą:

  • nabycia rzeczy od oznaczonej osoby,
  • oddanie jej korzystającemu,
  • wydanie korzystającemu odpowiednich dokumentów.

Nabycie rzeczy

Podstawowym obowiązkiem finansującego jest obowiązek nabycia rzeczy od oznaczonej osoby i na określonych w umowie leasingu warunkach.

Przez „nabycie” należy rozumieć uzyskanie własności rzeczy lub rzadziej użytkowania wieczystego gruntu na podstawie określonej czynności prawnej. Nabyciem może być zawarcie umowy sprzedaży oraz w zasadzie każdej umowy zobowiązującej do przeniesienia własności (np. umowy o dzieło, zlecenia, dostawy).

Na ogół nabycie przedmiotu leasingu następuje od osoby trzeciej. W życiu gospodarczym istnieje jednak coś takiego jak leasing zwrotny (sale and leaseback). W ramach tego rodzaju leasingu finansujący nabywa rzecz od korzystającego w celu późniejszego oddania mu jej do użytku. Leasing zwrotny często jest wykorzystywany w odniesieniu do nieruchomości. Jej dotychczasowy właściciel staje się leasingobiorcą. Odzyskuje on w ten sposób środki pieniężne ulokowane w nieruchomości, a tym samym eliminuje lub ogranicza konieczność wspierania swojej działalności gospodarczej przy pomocy kredytu. Leasingobiorca realizuje przy tym uprawnienia do korzystania z nieruchomości i zachowuje możliwość stania się jej ponownym właścicielem po dokonaniu spłaty rat leasingowych. Oprócz tego leasingobiorca może osiągać także korzyści podatkowe. Należy pamiętać, że czas amortyzacji nowych budynków wynosi 40 lat, a dopiero po jego upływie następuje pełne wliczenie wartości początkowej budynku w koszty prowadzenia działalności gospodarczej. Z kolei w przypadku leasingu operacyjnego nieruchomości okres amortyzacji wynosi tylko 5 lat i jest to minimalny czas trwania umowy leasingu operacyjnego nieruchomości.

Finansujący odpowiada z powodu nienależytego wykonania zobowiązania, gdy doszło do nabycia innej rzeczy niż została określona w umowie leasingu albo na innych warunkach niż zostały przewidziane w tej umowie.

Oddanie rzeczy korzystającemu

W umowie leasingu finansujące ma obowiązek przede wszystkim do oddania przedmiotu umowy korzystającemu.Kolejnym obowiązkiem finansującego jest obowiązek oddania rzeczy korzystającemu. Oddaje się ją w celu używania albo używania i pobierania pożytków przez oznaczony czas. Wynika z tego, że umowa leasingu jest umową terminową zawieraną na czas oznaczony. W praktyce końcowy termin umowy leasingu finansowego jest mniej więcej zgodny z okresem potrzebnym do dokonania pełnej amortyzacji rzeczy będącej przedmiotem leasingu.

Oddanie, o którym mowa jest równoznaczne z przeniesieniem posiadania na korzystającego. Należy je rozumieć jako przeniesienie posiadania stosownie do art. 348 Kodeksu cywilnego. Korzystający nie może więc wejść w posiadanie rzeczy, jeśli nie dojdzie do przejścia jej posiadania na finansującego. Jeśli natomiast zbywca wydaje rzecz bezpośrednio korzystającemu, to dochodzi do pośredniego przeniesienia posiadania na nabywcę (finansującego). Wydanie rzeczy przez zbywcę i objęcie jej w posiadanie przez nabywcę powinno być jawne i dostrzegalne dla otoczenia.

W umowie leasingu można określić miejsce, termin oraz sposób wydania przedmiotu leasingu. Wydanie przedmiotu leasingu zgodnie z art. 709.4 Kodeksu cywilnego powinno nastąpić w takim stanie, w jakim znajdował się on w chwili wydania finansującemu przez zbywcę. Jeśli w umowie leasingu nie określono miejsca i czasu wydania jej przedmiotu, należy stosować art. 454 oraz 455 Kodeksu cywilnego. W praktyce w umowach leasingu stosuje się ogólne warunki leasingu. Przewidują one, że oddanie przedmiotu leasingu przez finansującego korzystającemu następuje na podstawie sporządzonego protokołu zdawczo-odbiorczego.

Jak już wspomniano finansujący powinien wydać korzystającemu rzecz w takim stanie, w jakim znajdowała się ona w chwili wydania finansującemu przez zbywcę. Wynika z tego, że finansujący nie ponosi odpowiedzialności za stan, w jakim rzecz została wydana przez zbywcę. Takie rozwiązanie jest zgodne z ogólnym założeniem odnośnie do podziału ryzyka przy umowie leasingu. Wedle tego założenia skoro zbywca, a także warunki umowy jej nabycia przez finansującego określone są w umowie leasingu, a w praktyce najczęściej są jednostronnie wskazywane finansującemu przez korzystającego, to nie tylko finansujący nie ponosi odpowiedzialności za należyte wykonanie swoich obowiązków przez zbywcę, ale nawet ryzyko ich niewykonania ponosi korzystający w całości.

Pomimo tego, że umowa leasingu może określać sposób w jaki rzecz ma być używana finansujący nie odpowiada wobec korzystającego za przydatność rzeczy do takiego użytku. Gospodarczy sens umowy leasingu opiera się bowiem na praktycznej konstrukcji, zgodnie z którą to korzystający wybiera rzecz, a więc to on powinien ponosić konsekwencję tego wyboru.

Wydanie dokumentów

Kolejnym obowiązkiem finansującego jest wydanie korzystającemu razem z rzeczą odpisu umowy ze zbywcą lub odpisów innych posiadanych dokumentów dotyczących tej umowy, a w szczególności odpis dokumentu gwarancyjnego co do jakości rzeczy otrzymanego od zbywcy lub producenta (art. 709.4 § 3 Kodeksu cywilnego).