Umowa leasingu – historia, pojęcie

Początków leasingu należy szukać w prawie amerykańskim. Pierwotnie był on bardzo podobny do umowy najmu. W formie umowy leasingu jedna strona (lessor) oddawała za odpowiednią opłatą daną rzecz na jakiś czas drugiej stronie (lesee). Zasadniczo z leasingiem wiązał się obowiązek zwrotu rzeczy po terminie.

W Polsce leasing rozpowszechnił się pod koniec lat 80 wraz z transformacją polityczną, społeczną i prawno-ekonomiczną. W tym czasie odnotowano zdecydowany wzrost obrotu prawno-gospodarczego w sferze obrotu krajowego oraz w handlu zagranicznym. Leasing rozwinął się dzięki poszerzaniu zakresu przedmiotów obejmowanych tymi umowami, jak i w następstwie wzrostu liczby podmiotów rozwijających działalność leasingową.

Obecnie leasing jest umową, przez którą finansujący zobowiązuje się, w zakresie działalności swego przedsiębiorstwa, nabyć rzecz od oznaczonego zbywcy na warunkach określonych w tej umowie i oddać tę rzecz korzystającemu do używania albo używania i pobierania pożytków przez oznaczony czas. Natomiast korzystający zobowiązuje się zapłacić finansującemu w uzgodnionych ratach wynagrodzenie pieniężne, równe co najmniej cenie lub wynagrodzeniu z tytułu nabycia rzeczy przez finansującego (art. 709.1 Kodeksu cywilnego).

Z umową leasingu wiążą się liczne korzyści podatkowe dla korzystającego z przedmiotu leasingu.Z umową leasingu wiążą się liczne korzyści podatkowe. Od początku swego istnienia jest ona bowiem przede wszystkim narzędziem optymalizacji podatkowej. Umowa leasingu pozwala na korzystanie z danego przedmiotu przy zewnętrznym finansowaniu. Podstawową zaletą tej umowy jest możliwość zaliczania poczynionych wydatków na opłaty leasingowe bezpośrednio i w całości w koszty bieżącej działalności gospodarczej. Nie trzeba przy tym dokonywać określonych ustawowo odpisów amortyzacyjnych, które są konieczne w przypadku nabycia rzeczy na własność. Korzystający z umowy leasingu może w pełni korzystać z jej przedmiotu przy stosunkowo niewielkim zaangażowaniu kapitałowym. Może on także pokrywać opłaty leasingowe z uzyskiwanych na bieżąco dochodów, które są z kolei źródłem spłaty finansującemu rat wynagrodzenia. Natomiast finansujący finansuje nabycie danego dobra po to, żeby uzyskać wynagrodzenie za zaangażowanie własnych środków pieniężnych w postaci rat leasingowych. W praktyce finansujący zarabia na tym, że ma możliwość pozyskania środków pieniężnych taniej niż korzystający, a kalkulacja opłaty leasingowej pozostawia w rękach finansującego marżę po opłaceniu przez niego własnego kredytu.

Umowa leasingu jest dzisiaj jednym z podstawowych sposobów finansowania działalności inwestycyjnej. Pozwala ona bowiem na realizację celów gospodarczych przy stosunkowo niewielkim zaangażowaniu własnego kapitału. Obecnie rynek leasingu stanowi jedną z bardziej znaczących gałęzi gospodarki. Klasycznymi przykładami przedmiotów finansowanych przy pomocy leasingu są:

  • pojazdy osobowe,
  • pojazdy ciężarowe,
  • pojazdy dostawcze,
  • transport ciężki.

Umowa leasingu należy do umów odpłatnych, konsensualnych, formalnych, dwustronnie zobowiązujących, wzajemnych i jednostronnie profesjonalnych. O tym, że leasing jest umową konsensualną przesądza to, że zostaje zawarta, gdy dwie lub więcej stron złożą zgodne oświadczenia woli. Z kolei o wzajemności leasingu przesądza to, że obie strony zobowiązują się w taki sposób, że świadczenie jednej z nich jest odpowiednikiem świadczenia drugiej. Leasing jest umową jednostronnie profesjonalną, ponieważ finansującym może być tylko podmiot prowadzący we własnym imieniu działalność gospodarczą i zarobkową (art. 43.1 Kodeksu cywilnego). Podmiotem tym może być osoba fizyczna, osoba prawna lub jednostka organizacyjna, która nie jest osobą prawną, ale jest wyposażona w zdolność prawną.

Umowa leasingu jako umowa wzajemna jest także umową kauzalną. Oznacza to, że ważność wzajemnych zobowiązań zależy od ich wzajemnego istnienia i ważności (tzw. kauzy).

Umowa leasingu, o którym mowa to umowa leasingu finansowego. Jedna z bardziej znaczących definicji wskazuje, że leasing finansowy to transakcja, w której finansujący zawiera dwie umowy. Pierwsza zawierana jest z dostawcą, a druga z korzystającym z leasingu. Na mocy tej drugiej umowy leasingobiorca nabywa prawo do używania rzeczy w zamian za odpowiednią opłatę.

Wyróżnia się trzy rodzaje leasingu: bezpośredni, pośredni, czysty oraz operacyjny.

Z leasingiem bezpośrednim mamy do czynienia, gdy producent zawiera umowy mające za przedmiot wyprodukowane przez siebie maszyny lub urządzenia. Natomiast w leasingu pośrednim w relacji między zbywcą a korzystającym występuje finansujący (przedsiębiorca), który nabywa określoną rzecz od zbywcy w celu oddania jej w używanie leasingobiorcy na podstawie umowy leasingu. Należy podkreślić, że Kodeks cywilny normuje leasing pośredni. Do innych rodzajów leasingu należy stosować odpowiednio przepisy art. 709.1 – 709.17 Kodeksy cywilnego. Z leasingiem czystym mamy do czynienia, gdy strony określają w umowie dodatkowe świadczenia, a obowiązek ich spełnienia obciąża korzystającego.

Leasing operacyjny polega na tym, że jego przedmiot oddany jest korzystającemu do używania albo do używania i pobierania pożytków na krótki czas. Opłata w tym rodzaju leasingu bardziej przypomina czynsz najmu lub dzierżawy, ponieważ termin leasingu operacyjnego nie pokrywa się z okresem amortyzacji, a suma opłat leasingowych nie pokrywa ceny nabycia przedmiotu leasingu.