Umowa leasingu – podstawowe informacje

Czym jest leasing?

Umowa leasing polega na tym, że finansujący zobowiązuje się, w zakresie działalności swego przedsiębiorstwa, nabyć rzecz od oznaczonego zbywcy na warunkach określonych w tej umowie i oddać tę rzecz korzystającemu do używania albo używania i pobierania pożytków przez oznaczony czas. Z kolei korzystający zobowiązuje się zapłacić finansującemu w uzgodnionych ratach wynagrodzenie pieniężne, równe co najmniej cenie lub wynagrodzeniu z tytułu nabycia rzeczy przez finansującego (art. 709.1 KC).

Strony umowy leasingu

Stronami umowy leasingu są: finansujący oraz korzystający.

Finansujący to osoba, która w zakresie działalności swojego przedsiębiorstwa nabywa przedmiot leasingu od oznaczonego zbywcy na warunkach określonych w umowie leasingu oraz oddaje go korzystającemu do używania albo używania i pobierania pożytków przez określony czas. Finansujący zarabia na różnicy między kosztem pozyskania kapitału a uzyskaną sumą opłat leasingowych.

Z kolei korzystającym jest osoba, która przez czas trwania leasingu używa jego przedmiotu albo używa i pobiera z niego pożytki. Ponadto korzystający płaci opłatę leasingową na rzecz finansującego w uzgodnionych wcześniej ratach. Wysokość takiej opłaty odpowiada co najmniej cenie lub wynagrodzeniu z tytułu nabycia przedmiotu leasingu.

Istnieje wymóg, aby po stronie finansującego występował przedsiębiorca. Brak natomiast takich wymogów w stosunku do korzystającego. W praktyce jednak bardzo często umowy leasingu zawierane są między dwoma przedsiębiorcami.

Przedmiot umowy leasingu

Przedmiotem umowy leasingu najczęściej są rzeczy ruchome np. samochody.Przedmiotem leasingu zasadniczo są rzeczy (ruchome lub nieruchomości). Najczęściej mamy do czynienia z leasingiem rzeczy ruchomych. W takim wypadku umowa powinna być zawarta w formie pisemnej. Niezachowanie tej formy powoduje jej nieważność (art. 709.2 KC).

Dopuszczalne jest także zawarcie umowy leasingu przedsiębiorstwa, gospodarstwa rolnego lub zbiorów rzeczy.

Jakie prawa i obowiązki ma finansujący?

Głównym obowiązkiem finansującego jest obowiązek nabycia rzeczy od oznaczonej osoby i na określonych w umowie leasingu warunkach. Nabycie to nic innego jak uzyskanie własności rzeczy. Może to nastąpić w zasadzie na mocy każdej umowy zobowiązaniowej (sprzedaży, o dzieło, zlecenia, dostawy itd).

Finansujący musi także oddać rzecz korzystającemu do używania albo używania i pobierania pożytków przez oznaczony czas. Oddanie to jest równoznaczne z przeniesieniem posiadania na korzystającego.

Strony w umowie mogą określić miejsce, termin oraz sposób wydania przedmiotu leasingu. Wydanie powinno nastąpić w takim stanie, w jakim znajdował się on w chwili wydania finansującemu przez zbywcę. Jeśli strony nie określiły miejsca i czasu wydania przedmiotu leasingu, należy stosować art. 454 oraz 455 Kodeksu cywilnego. W praktyce oddanie przedmiotu leasingu przez finansującego korzystającemu następuje na podstawie sporządzonego protokołu zdawczo-odbiorczego.

Finansujący nie odpowiada za stan, w jakim rzecz została wydana. Nie odpowiada on także za przydatność rzeczy do takiego użytku.

Finansujący powinien także wydać korzystającemu razem z rzeczą odpis umowy ze zbywcą lub odpisy innych posiadanych dokumentów dotyczących tej umowy, w szczególności odpis dokumentu gwarancyjnego co do jakości rzeczy, otrzymanego od zbywcy lub producenta (art. 709.4 § 3 KC).

Jakie prawa i obowiązki ma korzystający?

Korzystający ma prawo do używania rzeczy będącej przedmiotem leasingu. Strony mogą także postanowić, że korzystający może mieć prawo do pobierania z niej pożytków.

Korzystający obowiązany jest do zapłaty finansującemu wynagrodzenia pieniężnego w uzgodnionych ratach. Powinno ono być tak obliczone, aby pokryć wszystkie nakłady, które finansujący ponosi na nabycie przedmiotu leasingu, koszty pozyskania kapitału oraz zysk.

Do wynagrodzenia za używanie rzeczy należy nie tylko uiszczanie opłaty za efektywne korzystanie z obiektu, ale także zwrot przez posiadacza w złej wierze wszelkich wydatków i ciężarów, do których należą m.in. podatki i daniny publiczne. Strony mogą jednak w umowie oddzielić czynsz od innych opłat.

W praktyce najczęściej korzystający uiszcza na początku tzw. opłatę inicjalną, a potem opłaty ratalne (zwykle co miesiąc).

Korzystający powinien utrzymywać rzecz w należytym stanie (art. 709.7 § 1 KC). Finansujący może sprawdzić, czy korzystający wywiązuje się z tego obowiązku i czy ponosi on ciężary związane z jej własnością lub posiadaniem. Finansujący może wypowiedzieć umowę leasingu, jeśli obowiązki te nie są dotrzymywane.

Korzystający powinien także dokonywać napraw i konserwacji rzeczy niezbędnych do zachowania rzeczy w należytym stanie z uwzględnieniem jej zużycia wskutek prawidłowego używania. Bardzo często korzysta w tym celu z usług wyspecjalizowanych podmiotów. Jeśli umowa nic nie mówi o tym, że konserwacji i napraw rzeczy będzie dokonywać osoba mająca określone kwalifikacje korzystający powinien niezwłocznie zawiadomić finansującego o konieczności dokonania istotnej naprawy rzeczy (art. 709.7 § 2 KC).

Kolejnym obowiązkiem korzystającego jest używanie rzeczy i pobieranie jej pożytków w sposób określony w umowie leasing, a jeśli umowa tego nie określa to w sposób odpowiadający właściwościom i przeznaczeniu rzeczy (art. 709.9 KC).

Korzystający może dokonywać zmian w rzeczy będącej przedmiotem leasingu tylko za zgodą finansującego. Nie musi jednak otrzymywać jego zgody, gdy zmiany wynikają z przeznaczenia rzeczy.

Bez zgody finansującego korzystający nie może także oddać rzeczy do używania osobie trzeciej (art. 709.12 § KC).

Wreszcie obowiązkiem korzystającego jest płatność rat w umówionych terminach (art. 709.13 § 1 KC).

Wady rzeczy

Ryzyko wadliwości rzeczy obciąża korzystającego. Wyjątkiem jest sytuacja, gdy wady rzeczy powstały na skutek okoliczności, za które finansujący ponosi odpowiedzialność. Postanowienia umowne mniej korzystne dla korzystającego są nieważne (art. 709.8 § 1 KC).

Za korzystanie z przedmiotu leasingu należy zapłacić wynagrodzenie.Jeśli rzecz będąca przedmiotem leasingu ma wady ograniczające jej przydatność do umówionego użytku korzystający może żądać odpowiedniego obniżenia rat wynagrodzenia pieniężnego za czas trwania wad. Wady te jednak muszą powstać z winy finansującego (art. 709.8 § 1 KC).

Korzystający może wypowiedzieć umowę leasingu ze skutkiem natychmiastowym, jeśli w chwili wydania korzystającemu rzecz miała wady uniemożliwiające przewidziane w umowie używanie rzeczy albo jeśli wady takie powstały później, a finansujący mimo otrzymanego zawiadomienia nie usunął ich w odpowiednim czasie albo nie da się ich usunąć.

Finansujący może odstąpić od umowy ze zbywcą przedmiotu leasingu, gdy korzystający zgłosił żądanie odstąpienia od umowy oraz, gdy zachodzą podstawy do złożenia takiego oświadczenia.

W razie odstąpienia przez finansującego od umowy ze zbywcą z powodu wad rzeczy umowa leasingu wygasa. Finansujący może domagać się od korzystającego natychmiastowego zapłacenia wszystkich przewidzianych w umowie, niezapłaconych rat, pomniejszonych o korzyści, jakie finansujący uzyskał wskutek ich zapłaty przed umówionym terminem i wygaśnięcia umowy leasingu oraz umowy ze zbywcą (art. 709.8 § 5 KC).

Wypowiedzenie umowy leasingu

Wypowiedzieć umowę leasingu ze skutkiem natychmiastowym można w czterech przypadkach.

Po pierwsze, jeśli mimo upomnienia na piśmie korzystający narusza obowiązki określone w art. 709.7 § lub w art. 709.9 albo nie usunie zmian w rzeczy dokonanych z naruszeniem art. 709.10 KC.

Obowiązkami przewidzianymi w art. 709.7 § 1 KC są obowiązek utrzymywania rzeczy w należytym stanie, a w szczególności dokonywanie jej konserwacji i napraw niezbędnych do zachowania jej w niepogorszonym stanie z uwzględnieniem jej zużycia wskutek prawidłowego używania oraz obowiązek ponoszenia ciężarów związanych z własnością lub posiadaniem rzeczy.

Z kolei obowiązek przewidziany w art. 709.9 KC to obowiązek używania rzeczy i pobierania jej pożytków w sposób określony w umowie leasingu lub w sposób odpowiadający właściwościom i przeznaczeniu rzeczy.

Po drugie finansujący może wypowiedzieć umowę leasingu ze skutkiem natychmiastowym, jeśli korzystający nie usunie zmian w rzeczy, których dokonał bez zgody finansującego.

Po trzecie finansujący może wypowiedzieć umowę również ze skutkiem natychmiastowym, jeśli korzystający bez jego zgody oddaje rzecz do używania osobie trzeciej (art. 709.12 KC).

Przyczyną wypowiedzenia może być także uchybienie obowiązkowi uiszczania przez korzystającego rat w uzgodnionych terminach, gdy korzystający jest w zwłoce z zapłatą co najmniej jednej raty oraz nie uiścił zaległości mimo wyznaczenia mu przez finansującego na piśmie odpowiedniego terminu dodatkowego z zagrożeniem, że w razie bezskutecznego upływu może wypowiedzieć umowę leasingu ze skutkiem natychmiastowym.

Co w przypadku zbycia rzeczy będącej przedmiotem leasingu przez finansującego?

W przypadku zbycia rzeczy przez finansującego nabywca wstępuje w stosunek leasingu na miejsce finansującego (art. 709. 14 § 1 KC), a więc przejmuje jego prawa i obowiązki.

Finansujący może zbyć rzecz bez zgody korzystającego, ale dla jego bezpieczeństwa niezbędne jest zawiadomienie go o tym fakcie (art. 709.14 § 2 KC).

Opcja leasingowa w umowie leasingu

Opcja leasingowa to możliwość nabycia przez korzystającego przedmiotu leasingu po ustaniu tego stosunku. Zgodnie z art. 709.16 KC jeżeli finansujący zobowiązał się, bez dodatkowego świadczenia, przenieść na korzystającego własność rzeczy po upływie oznaczonego w umowie czasu trwania leasingu, korzystający może żądać przeniesienia własności rzeczy w terminie miesiąca od upływu tego czasu, chyba że strony uzgodniły inny termin.